Devirdaim (Su Pompası)
Devirdaim, soğutma suyunu motor bloğu, silindir kapağı ve radyatör arasında sürekli dolaştıran, kayış ya da elektrik motoruyla tahrik edilen ve arızalandığında motorun aşırı ısınmasına yol açan su pompasıdır.
Bicops Teknik İçerik Ekibi tarafından hazırlandı · Son güncelleme:
Devirdaim (Su Pompası) ürünlerini inceleDevirdaim ne zaman değiştirilir?
| Triger kayışından tahrik alan pompa | Triger seti değişimiyle birlikte |
|---|---|
| V veya kanallı kayıştan tahrik alan pompa | Tanımlı aralık yok; sızıntı ya da ses görüldüğünde |
| Elektrikli devirdaim | Arıza kaydı veya hararet dengesizliğinde |
Pompanın ömrünü en çok soğutma suyunun durumu belirler: korozyon önleyicisi tükenmiş sıvı çarkı aşındırır, kireç ve tortu da keçe yüzeyini çizer. Bu yüzden antifrizi zamanında yenilenen motorlarda pompa belirgin şekilde uzun dayanır. Kayışın gergin bırakılması ise rulmanı yorarak ömrü kısaltan ikinci önemli etkendir.
Tablodaki aralıklar genel kabul görmüş değerlerdir; aracınız için esas olan, araç üreticisinin bakım kılavuzudur.
Devirdaim arızası nasıl anlaşılır?
- Motorun önünde, pompa bölgesinde antifriz damlası veya kurumuş renkli iz
- Pompa gövdesindeki tahliye deliğinden sızan sıvı ya da kabuklanma
- Devirle artan uğultu, hırıltı veya ıslık benzeri ses
- Motor kapalıyken kasnağın elle oynatıldığında boşluk yapması
- Trafikte ya da yokuşta hararet göstergesinin yükselmesi
- Kaloriferin dalgalı ısıtması ve soğutma suyu seviyesinin düzenli düşmesi
- Elektrikli pompalı araçlarda gösterge panelinde soğutma sistemi uyarısı
Devirdaim nasıl çalışır?
Pompanın içinde, bir mil üzerinde dönen kanatlı bir çark bulunur. Çark döndükçe soğutma suyunu merkezden dışa doğru savurur ve motor bloğundaki kanallara basar; su silindirlerin çevresinden ve silindir kapağından geçerek ısıyı alır. Mil, rulmanla taşınır; suyun rulmana ulaşmasını ise mekanik bir salmastra (keçe) engeller.
Motor soğukken termostat kapalıdır ve pompa suyu yalnızca blok ile kalorifer peteği arasındaki küçük devrede dolaştırır. Çalışma sıcaklığına ulaşıldığında termostat açılır ve su radyatöre yönelir. Pompa her iki durumda da çalışır; dolayısıyla devirdaim arızası hem kaloriferi hem motor soğutmasını aynı anda etkiler.
Mekanik ve elektrikli devirdaim arasında ne fark var?
Mekanik pompa krank milinden kayışla tahrik edilir ve motor devriyle orantılı döner: rölantide az, yüksek devirde çok su basar. Bu basit ve dayanıklı bir çözümdür ancak motorun gerçek soğutma ihtiyacını izlemez.
Elektrikli pompayı ise motor kontrol ünitesi yönetir. Soğuk çalıştırmada dolaşımı kısarak motorun hızlı ısınmasını sağlar, yük altında debiyi artırır ve bazı araçlarda motor kapatıldıktan sonra da bir süre çalışarak turbo ve silindir kapağını soğutmaya devam eder. Bazı modellerde ana pompanın yanında kalorifer ya da turbo devresi için ek bir elektrikli yardımcı pompa da bulunur; arıza teşhisinde hangisinin sorunlu olduğu teşhis cihazıyla ayrılır.
Doğru pompa nasıl seçilir, muadil pompa güvenilir mi?
Aynı motor kodunda bile üretim yılına göre çark malzemesi (metal ya da plastik), çark çapı, kasnak tipi ve conta yapısı değişebilir. Triger tahrikli pompalarda kasnağın diş sayısı ve profili kayışla eşleşmek zorundadır. Bu yüzden seçim, motor bilgisi ve parça numarasıyla yapılır: numara çoğu zaman pompa gövdesine dökülü ya da etiketlidir. Aracınızın marka ve modelini seçerek uyumlu pompaları görebilir, gövdedeki kodu aratarak o koda bağlı orijinal ve muadil ürünleri yan yana karşılaştırabilirsiniz.
Muadil tercihinde belirleyici olan, çark malzemesinin ve keçenin soğutma sıvısıyla uyumu, rulman kalitesi ve contanın kutudan çıkmasıdır.
Devirdaim fiyatını hangi özellikler belirler?
En büyük fark tahrik tipinden gelir: elektrikli pompalar, kontrol elektroniği içerdiği için mekanik pompalardan belirgin şekilde pahalıdır. Mekanik pompalarda ise gövdeli (komple muhafazasıyla) ya da yalnızca pompa ünitesi olarak satılması, conta ve cıvataların kutuda olup olmaması fiyatı etkiler.
Toplam masrafı çoğu zaman parça değil konum belirler. Triger kayışının arkasında kalan bir pompa için motor önü açılır, kayış sökülür ve zamanlama yeniden ayarlanır; dışarıdan ulaşılan, kanallı kayışla dönen bir pompada işçilik çok daha kısadır. Değişim sonrası doldurulacak soğutma sıvısının miktarı da hesaba katılmalıdır.
Değişimde birlikte neler yapılmalı?
Pompa triger kayışından dönüyorsa kayış, gergi ve avare rulmanları da yenilenir; motor önü zaten açık olduğu için bunları ayrı bir tarihe bırakmak işçiliği tekrarlatır. Eski sıvı boşaltılır, gerekiyorsa devre yıkanır ve sistem aracın istediği tipte antifrizle doldurulur. Ardından hava alma işlemi yapılır; içeride kalan hava kabarcığı yeni pompanın bile su basmasını engelleyebilir.
Yeni pompa kuru çalıştırılmamalıdır: birkaç saniyelik susuz dönüş bile keçe yüzeyine zarar verir. Contalı tiplerde ek sıvı conta sürülmemesi, sürülecekse çok ince uygulanması gerekir; taşan conta parçaları soğutma kanallarına karışabilir. Hortumlar ve kelepçeler de bu sırada gözden geçirilir.
Sık Sorulan Sorular
Devirdaim kaç kilometrede değişir?
Çoğu araçta ayrı bir değişim aralığı yoktur. Triger kayışından tahrik alan pompalar triger setiyle birlikte, kanallı kayışla dönen ve elektrikli pompalar ise sızıntı, ses veya arıza kaydı görüldüğünde değiştirilir.
Devirdaim sızdırıyorsa yola devam edilir mi?
Edilmemelidir. Seviye düştükçe motor hızla ısınır; hararet yapan motorla devam etmek silindir kapağının çarpılmasına ve conta hasarına yol açabilir.
Sadece antifriz eklemek sorunu çözer mi?
Hayır, yalnızca zaman kazandırır. Kaçak pompa keçesinden geliyorsa seviye düşmeye devam eder ve keçe her an tamamen bırakabilir.
Devirdaimden gelen ses neye benzer?
Genellikle devirle artan bir uğultu veya hırıltıdır ve rulman aşınmasını gösterir. Aynı sesi gergi, avare ve alternatör rulmanları da çıkarabildiği için kayış sökülüp kasnaklar elle tek tek çevrilerek kaynak ayrılır.
Plastik çarklı devirdaim dayanıksız mıdır?
Tek başına dayanıksızlık göstergesi değildir; birçok üretici fabrika çıkışında plastik veya kompozit çark kullanır. Önemli olan çarkın mile sağlam oturmasıdır: çark milde kayarsa pompa döner ama su basmaz.
Elektrikli devirdaim bozulursa ne olur?
Kontrol ünitesi genellikle arıza kaydı oluşturur ve gösterge panelinde uyarı verir; bazı araçlar motoru korumak için gücü kısıtlar. Dolaşım tamamen durduğunda hararet hızla yükseldiği için uyarı geldiğinde araç güvenli bir yerde durdurulmalıdır.