Termostat
Termostat, motor soğutma suyunun radyatöre gidip gitmeyeceğini sıcaklığa göre açılıp kapanarak belirleyen ve motorun çalışma sıcaklığına hızla ulaşıp orada sabit kalmasını sağlayan bir valftir.
Bicops Teknik İçerik Ekibi tarafından hazırlandı · Son güncelleme:
Termostat ürünlerini inceleTermostat ne zaman değiştirilmeli?
| Periyodik değişim | Çoğu araçta öngörülmez |
|---|---|
| Devirdaim değişimi sırasında | Birlikte yenilenmesi yaygın uygulama |
| Soğutma suyu değişimi sırasında | Çalışması kontrol edilir |
| Isınma davranışı bozulduğunda | Kilometreden bağımsız olarak |
Termostat çoğu zaman yaştan değil tortu ve korozyondan arızalanır: bakımı geciken soğutma suyundaki çökeltiler valfin yuvasına oturmasını ya da açılmasını engeller. Elektronik termostatlarda ısıtıcı eleman ve soket de arızalanabildiği için değişim kararı, teşhis cihazındaki sıcaklık verisi ve arıza kayıtlarıyla birlikte verilir.
Tablodaki aralıklar genel kabul görmüş değerlerdir; aracınız için esas olan, araç üreticisinin bakım kılavuzudur.
Termostat arızası nasıl anlaşılır?
- Hararet göstergesinin uzun yolda bile normal konumuna çıkmaması (açık kalma)
- Kaloriferin kışın ılık üflemesi, camların geç açılması
- Göstergenin kısa sürede yükselip kırmızı bölgeye yürümesi (kapalı kalma)
- Motor ısınmışken radyatör üst hortumunun soğuk kalması
- Hararetin yükselip birden düşmesi, dalgalı seyretmesi
- Kısa mesafede belirginleşen yakıt tüketimi artışı
- Soğutma suyunun hedef sıcaklığa ulaşamadığını bildiren arıza kaydı
Termostat nasıl çalışır?
Klasik termostatın içinde, belirli bir sıcaklıkta genleşen mum dolgulu bir kapsül vardır. Soğuk motorda valf kapalıdır ve su radyatöre gitmeden blok, silindir kapağı ve kalorifer peteği arasında döner; motor bu sayede kısa sürede ısınır. Kapsül ısındıkça mum erir, genleşir ve bir pimi iterek valfi açar; su radyatöre yönelir ve sıcaklık dengelenir.
Açılma sıcaklığı motora özgüdür ve çoğu termostatın gövdesinde yazar. Valf tek seferde değil kademeli olarak açılır: dışarısı soğukken ya da yük düşükken kısmen, sıcak havada ve yokuşta tamamen açık çalışır. Bu dengeyi bozan her arıza ya motoru serin bırakır ya da ısıyı dışarı atamaz hâle getirir.
Açık veya kapalı kalan termostat motora ne yapar?
Açık kalan termostatta su sürekli radyatörden geçtiği için motor çalışma sıcaklığına ulaşamaz. Kontrol ünitesi soğuk motor varsayımıyla karışımı zenginleştirir; yakıt tüketimi artar, yanma odasında kurum birikir ve yağ, içine karışan nem ve yakıtı buharlaştıramadığı için daha çabuk bozulur. Kışın kaloriferin ılık kalması bu arızanın en kolay fark edilen yüzüdür.
Kapalı kalan termostat çok daha acildir. Su radyatöre ulaşamaz, sıcaklık dakikalar içinde yükselir ve devredeki basınç artar. Bu durumda devam etmek silindir kapak contasının yanmasına, kapağın çarpılmasına ve hortum ya da radyatör patlamasına yol açabilir. Gösterge kırmızıya yaklaştığında beklemeden durup motoru kapatmak gerekir.
Mekanik ve elektronik termostat farkı nedir?
Mekanik termostat yalnızca suyun sıcaklığına tepki verir. Elektronik (haritalı) termostatta ise mum kapsülün içine bir ısıtıcı eleman yerleştirilmiştir ve motor kontrol ünitesi bu elemanı besleyerek valfi istediği anda erken açtırabilir. Böylece düşük yükte daha yüksek, ağır yükte daha düşük sıcaklık hedeflenerek hem verim hem motor koruması dengelenir.
Yeni araçların bir kısmında termostat, plastik bir gövdeyle ve bazen sıcaklık sensörüyle birlikte tek parça hâlinde gelir. Bu tiplerde gövdenin ısı döngüleriyle çatlaması da sızıntıya yol açabilir ve parça komple değiştirilir.
Araca uygun termostat nasıl bulunur, fiyatlar neden farklıdır?
Seçimde açılma derecesi, gövdeli ya da yalnız eleman olması, conta veya o-ring yapısı ve elektronik tiplerde soket şekli belirleyicidir. Farklı dereceli bir termostat motorun beklenen sıcaklık profilini bozar ve arıza kaydı oluşturabilir. Eski termostatın gövdesinde ya da flanşında yazan numara, en kesin eşleşme bilgisidir; Bicops'ta bu kodla yapılan arama orijinal parçayı ve aynı kodu karşılayan muadilleri birlikte gösterir. Numara okunamıyorsa araç seçimiyle motor seçeneğinize uyan termostatları listeleyebilirsiniz.
Fiyat sıralaması genellikle yalnız eleman, gövdeli mekanik ve elektronik termostat şeklindedir. İşçilik ise termostatın konumuna göre değişir; bazı motorlarda gövdeye ulaşmak için ek parça sökülür.
Değişimde birlikte neler yapılmalı?
Conta veya o-ring her değişimde yenilenir; eski conta yeni termostatla da sızıntı yapabilir. Boşaltılan soğutma suyu, kullanım ömrü dolmuşsa tekrar kullanılmaz; sistem aracın istediği tipte antifriz karışımıyla doldurulur. Birçok motorda hava alma vidası bulunur, bazılarında ise üreticinin tarif ettiği bir doldurma ve ısıtma prosedürü uygulanır; içeride kalan hava termostatın doğru sıcaklığı algılamasını engeller.
Termostat arızası şüphesiyle gelen araçta devirdaimin sızdırmazlığı ve soğutma suyu sıcaklık sensörü de kontrol edilmelidir. Hatalı sensör göstergeyi yanlış okutarak sağlam bir termostatın değiştirilmesine neden olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Termostat arızasında hararet lambası her zaman yanar mı?
Hayır, yalnızca kapalı kalan termostatta yanar. Açık kalan termostatta uyarı gelmez; belirti motorun ısınmaması ve kaloriferin ılık üflemesidir.
Termostat çıkarılarak araç kullanılabilir mi?
Önerilmez. Motor çalışma sıcaklığına çıkamaz, yakıt tüketimi ve iç aşınma artar, emisyon değerleri bozulur ve kışın kalorifer yeterince ısıtmaz.
Termostat arızası yakıt tüketimini artırır mı?
Evet, açık kalan termostatta artar. Soğuk motor varsayımıyla karışım zenginleştirilir ve motor iç sürtünmesi yüksek kalır; fark özellikle kısa mesafeli kullanımda belirginleşir.
Daha düşük dereceli termostat takmak motoru korur mu?
Hayır. Motor ve kontrol ünitesi belirli bir çalışma sıcaklığına göre ayarlanmıştır; erken açılan termostat motoru bu sıcaklığın altında tutar, tüketimi ve aşınmayı artırır, arıza kaydı oluşturabilir.
Termostat sıcak suda test edilebilir mi?
Mekanik termostat için evet. Sökülen parça bir termometreyle birlikte ısıtılan suya konur ve valfin gövdede yazan sıcaklık civarında açılıp açılmadığı izlenir. Elektronik tiplerde ısıtıcı elemanın ayrıca ölçülmesi gerekir.
Gösterge düşük gösteriyorsa sorun her zaman termostat mıdır?
Hayır. Soğutma suyu sıcaklık sensörü veya gösterge devresi de hatalı değer verebilir. Motor sıcakken radyatör üst hortumunun durumu ve teşhis cihazındaki gerçek sıcaklık karşılaştırılarak ayrım yapılır.